ژورنال های open access و ژورنال های close access

اگر در مسیر پژوهش و مقاله نویسی باشید، حتما عبارت‌هایی مانند ژورنال های اوپن اکسس یا ژورنال های Open Access و ژورنال های کلوز اکسس یا ژورنال های Close Access به چشمتان خورده و یا در مورد آن‌ها شنیده‌اید.

احتمالا برای شما این سوال پیش آمده که این دو چه هستند و یا اگر در حال حاضر می‌دانید که این دو نوع ژورنال چه هستند، پس حتما با این مشکل مواجه شده‌اید که مقاله‌ی خود را باید در کدام نوع ژورنال منتشر کنید.

در این مطلب به چیستی ژورنال های Open access و همچنین ژورنال های Close access و تفاوت‌ها، مزایا و معایب آن‌ها خواهیم پرداخت. پس با ما همراه باشید.

ژورنال های Close access چه هستند؟

ژورنال های Close access، ژورنال های کلوز اکسس، ژورنال های CA یا ژورنال های سنتی، ژورنال هایی هستند که مقالات منتشر شده در آن‌ها به صورت رایگان در دسترس عموم قرار ندارند و شما برای دسترسی به این مقالات و نشریه‌ها به یک اشتراک شخصی و یا سازمانی نیاز خواهید داشت.

در این نوع نشریه‌ها خوانندگان، کتاب‌خانه‌ها و یا سازمان‌ها باید حق آبونمان مجلات را بپردازند تا بتوانند از مقالات و محتواهای مندرج در آن‌ها استفاده کنند.

همچنین در این مجلات بین مولف و مجله قرارداد کپی رایت امضا می‌گردد و مجله حقوق اشتراک گذاری و تکثیر محتوای مقاله را به عهده می‌گیرد.

ژورنال های Open access چه هستند؟

ژورنال های Open access، ژورنال های اوپن اکسس، ژورنال های OA یا ژورنال های دسترسی آزاد به طور کلی ژورنال هایی هستند که بر عکس ژورنال های سنتی دسترسی به مقالات آن‌ها برای عموم رایگان است.

طبق تعاریفی که وجود دارد، ژورنال های Open Access و به طور کلی مقالات دسترسی آزاد، به صورت آنلاین، رایگان و بدون اکثر محدودیت‌های کپی رایتی هستند.

همچنین این موضوع نیز قابل ذکر است که مولف برای این که مقاله‌اش دسترسی آزاد باشد دو راه پیش رویش دارد: gold open access و green open access.

در دسترسی آزاد طلایی مولف مقاله‌ی خود را بر روی پلتفرم‌های انتشارات علمی یا همان ژورنال ها منتشر می‌کند اما در دسترسی آزاد سبز خود مولف نسخه‌ای از مقاله را در یک مخزن دسترسی آزاد در فضای اینترنت قرار می‌دهد.

ژورنال های Open access یا ژورنال های Close access، کدام را انتخاب کنم؟

محققین و پژوهشگران بسیاری، هنگامی که به مرحله‌ی انتشار پژوهش و یا مقاله‌ی خود می‌رسند این سوال و دو راهی برایشان پیش می‌آید که در کدام نوع ژورنال باید اقدام به انتشار مقاله‌ی خود کنند. ژورنال های open access و یا ژورنال های close access؟

به طور کلی می‌توان گفت که چهار عامل مهم در این تصمیم گیری نقش دارند:

• اعتبار
• هزینه
• رویت پذیری
• سرعت

در ادامه به توضیحاتی در مورد این عوامل و تفاوت این عوامل در ژورنال های open access و ژورنال های close access می‌پردازیم.

اعتبار

می‌توان گفت نگرانی اصلی بسیاری از افرادی که قصد انتشار مقاله‌ی خود را دارند، میزان اعتبار ژورنال مورد نظرشان است.

افراد معمولا در قبال ژورنال های open access رفتاری محتاطانه دارند زیرا که گمان می‌کنند که این نوع از ژورنال ها نسبت به ژورنال های سنتی یا ژورنال های close access ار اعتبار کم‌تری در جوامع علمی و دانشگاهی برخوردارند.

افراد نگران این موضوع هستند که ژورنال های دسترسی آزاد همانند ژورنال های سنتی آن رشته بزرگ، جا افتاده، معتبر و با کیفیت نباشند. به عبارتی این افراد به دنبال ژورنال های “برند” هستند.

درست است که خیلی از ژورنال های open access نو پا و تازه تاسیس هستند اما با این حال در هر رشته‌ای تعدادی ژورنال اوپن اکسس مشهور و معتبر با ضریب تاثیر (IF) وجود دارد.

شما می‌توانید این ژورنال ها را شناسایی کنید و برای انتشار مقاله‌ی خود در این ژورنال ها اقدام کنید.

شما برای این کار می‌توانید به سایت DOAJ (Directory of Open Access Journals) مراجعه کنید که محلی برای پیدا کردن مقالات و ژورنال های open access در هر رشته‌ای است.

هزینه

هر دو دسته‌ی ژورنال ها، چه ژورنال های close access و چه ژورنال های اوپن اکسس، ممکن است در زمان ارائه‌ی مقاله جهت انتشار از شما مبلغی را برای تامین مخارج ویراستاری و داوری همتا دریافت کنند.

تفاوت این دو نوع ژورنال در هزینه‌های بعد از پذیرش مقاله است.

ژورنال های سنتی به طور معمول بر اساس صفحه یا بر اساس شکل هزینه‌ای را از مولف دریافت می‌کنند. اما ژورنال های اوپن اکسس معمولا هزینه انتشار ثابتی دارند که بسته به ژورنال می‌تواند متفاوت باشد.

البته لازم به ذکر است که ژورنال های چندگانه نیز وجود دارند که می‌توان گفت دنیایی بین این دو ژورنال محسوب می‌شود.

این ژورنال ها در واقع همان ژورنال های سنتی هستند با این تفاوت که شما در زمان انتشار مقاله‌ی خود می‌توانید هزینه‌ی اضافی پرداخت کنید و دسترسی به مقاله‌ی خود را آزاد کنید.

رویت پذیری

دنیای امروزی یک دنیای اینترنت محور است که نوع ارتباطات و دسترسی افراد به اطلاعات را به طور کلی تغییر داده است. مقالات، انتشارات و ژورنال های عملی نیز از این قضیه مستثنی نیستند.

همان طور که مشخص است و آمارها نیز این قضیه را تایید می‌کنند، مقالات و ژورنال های open access بیشتر دیده و خوانده می‌شوند.

همچنین بر خلاف ژورنال های سنتی که فقط افراد، موسسات و دانشگاه‌هایی که اشتراک داشتند می‌توانستند از مقالات استفاده کنند، در ژورنال اوپن اکسس تمام افراد می‌توانند بدون هیچ مانع مالی از این مقالات استفاده کنند و از آن بهره ببرند.

سرعت

منظور از سرعت در اینجا “سرعت فرآیند پذیرش تا انتشار” یا “سرعت فرآیند سابمیت تا اولین تصمیم گیری” است. این سرعت می‌تواند بسیار برای مولفین مهم باشد و نقش بسزایی در تصمیم گیری‌های آن‌ها داشته باشد.

به طور کلی ژورنال های open access نسبت به ژورنال های close access سرعت بیشتری در انتشار مقالات دارند و حتی تعدادی از ژورنال های اوپن اکسس نیز شعار و تبلیغشان سرعت زیادشان در انتشار مقالات است.

سخن پایانی

به دلیل وجود اینترنت و تغییر شکل ارتباطات و دسترسی‌ها، مقالات علمی نیز روز به روز در حال رفتن به سمت آزاد شدن دسترسی به آن‌ها می‌ٰروند. این دسترسی آزاد مزایای بسیاری برای رشد مجامع علمی و علم به صورت کلی آن دارد.

هر روزه مقالات بیشتری در ژورنال های open access منتشر می‌شود و بسیاری معتقدند که کم‌کم وقت آن رسیده است که ژورنال های close access جای خود را به ژورنال های دسترسی آزاد بدهند.

اگر هنوز هم برای انتشار مقاله‌ی خود در یکی از این نوع ژورنال ها دودل هستید، می‌توانید برای مشاوره با گروه تحقیقاتی ایران سرچ تماس بگیرید. ما در این مسیر پشتیبان و همراه شما خواهیم بود.