درباره مدیریت پروژه

در این مقاله به مدیریت پروژه و ویژگی های آن پرداخته ایم، همچنین مواردی که باعث موفقیت در پروژه می شود را تحلیل می کنیم.

تاریخچه مدیریت پروژه

دراوایل دهه ۵۰ میلادی، شخصی به نام «El DuPont de Nemours» با همکاری نیروی دریایی امریکا یک کارمشترک مدیریت پروژه ( با ترکیب یک نمودار برنامه ریزی پروژه و جدول زمان بندی رایانه ای ) را به انجام رساندند. این دو کارخود را با دو پروژه مجزا و دو تیم مستقل ولی باهدف یکسان آغاز نمودند. هدف آنها بهینه نمودن برنامه ریزی ، زمان بندی و هماهنگی پروژه ها بود. هرچند نگرش آنها بر پروژه ها شباهتی به یکدیگر نداشت ولی درنهایت به این جمع بندی رسیدند که باید نحوه برنامه ریزی و فنون زمان بندی خود را به نحوی بهینه کنند تا از منابع نیروی انسانی، مواد و ابزار خود بتوانند بهترین استفاده را ببرند.

سیستم DuPont، روش مسیربحرانی نام گرفت. هدف این روش بهینه نمودن بازدهی، زمان بندی و هزینه های پروژه های مهندسی بود. با استفاده از این روش انجام پروژه ها تا یک سوم و هزینه ها نیز به مقدار قابل توجهی کاهش یافت. در همان هنگام، نیروی دریایی سیستمی را برای برنامه ریزی و هماهنگی کارهای بیش از ۳۰۰۰ پیمانکار و شرکتهای طرف قرارداد خود ابداع نمود. این پیمانکاران و شرکتها مشغول تهیه و تولید نوعی موشک زیردریایی مجهز به کلاهک اتمی به نام Polaris بودند. سیستم ابداعی ایشان فن بازنگری و ارزشیابی برنامه نام گرفت. بکارگیری این سیستم تولید موشک فوق را ۲ سال جلو انداخت.

موفقیت این دو سیستم، دیگران را بر آن داشت تا روش های دیگری ابداع کنند نام برخی از این روش ها عبارتنداز: روش ارزیابی پروژه، کمترین برآوردهزینه، فن ازشیابی و بازنگری گرافیکی و اخیرا روش ترسیم پیش نیازی.

 دو روش CPM و PDM بیشترین مقبولیت را داشته اند. اولی درمیان مدیران و دومی در میان تولیدکنندگان نرم افزار. این روشهای نموداری جایگزین نمودار میله ای میگردند. روش نمودار میله ای یک روش سنتی با ترکیب فازهای برنامه ریزی و زمان بندی است. روش برنامه ریزی شبکه ای یا گرافیکی وظیفه برنامه ریزی را از زمان بندی جدا نموده تا کنترل و نظارت بهتری بر پروژه ها ایجاد شود. وظیفه برنامه ریزی منتج به نمودار شبکه یا نمودار برنامه ریزی شده و وظیفه زمان بندی یک جریان محاسباتی دستی یا رایانه ای است که براساس نمودار برنامه ریزی بدست می آید.

فرآيند مديريت پروژه

پروژه ها داراي اندازه ها و انواع مختلف هستند، از ساخت ايستگاه هاي فضايي تا نصب سيستم هاي اطلاعاتي جديد. با اين حال عناصر اساسي مديريت پروژه در همه آنها يكي است. اين عوامل و عناصر معمولا در يك فرآيند چهار مرحله اي بررسي مي شوند:

تعريف و سازماندهي پروژه

برنامه ريزي پروژه

مديريت اجراي پروژه

اختتام پروژه

تعاریف پروژه

استاندارد PRINCE2 دو تعریف را برای پروژه ارائه داده است که اولی به اهداف پروژه و دیگری به ویژگی‌های پروژه توجه دارد. این استاندارد از جهت اهداف پروژه را  یک محیط مدیریتی که  به منظور تحویل یک یا چند محصول تجاری مطابق با یک موقعیت تجاری مشخص ایجاد شده است تعریف می‌­کند و در جای دیگر و با توجه به ویژگی‌های پروژه آن را یک سازمان موقتی که باید یک نتیجه منحصربه ‌فرد و از پیش تعیین شده را با یک زمان از قبل تعیین شده و منابع مشخص، ایجاد کند میداند. استاندارد PMBOK یک پروژه را تلاشی موقتی که به منظور تولید محصول، خدمت یا نتیجه‌ای منحصربه ‌فرد انجام می گیرد، میداند. براساس تعریف استاندارد ICB پروژه یک عملکرد محدود شده توسط زمان و هزینه برای دست‌یابی به تحویل شدنی‌های تعریف شده (محدوده تعریف شده برای برآوردن موضوعات پروژه) براساس استانداردهای کیفیت و الزامات است قابل توجه است که همه این استانداردها محدودیت زمان، هزینه(منابع) و موقتی بودن را درکنار تولید یک محصول مشخص و منحصربه‌فرد مورد توجه قرار داده‌اند.

ویژگی های پروژه

یک پروژه دارای مراحل مختلفی است که هر مرحله دارای خصوصیت خاص خود و نیازمند تصمیم گیری های مناسب آن است. از متدوال ترین تقسیم بندی های پروژه میتوان به فازه های: درک، برنامه ریزی، اجرا و به پایان رساندن پروژه اشاره کرد. تقسیم بندی های دیگری نیز وجود دارد که به طور کلی همان مفهوم ذکر شده را بیان می­کنند.

پروژه‌ها در برگیرنده فعالیت‌هایی هستند که باید در زمانی معین و با هزینه و کیفیتی معین اجرا بشوند. پروژه‌ها اغلب یک بار انجام می‌ شوند و به پایان می‌ رسند. ولی گاهی نیز پروژه به دسته فعالیت‌هایی گفته می‌ شود که بایستی در فاصله‌های تاریخی ویژه تکرار شوند. همچون بازسازی‌های بنیادی یک پالایشگاه هر دو سال یکبار عموماً در ایران و دیگر نقاط جهان، منظور از نوع پروژه، پروژه های ساختمانی و تاسیساتی است در صورتیکه با توجه به تعریف پروژه می توان تقسیم بندی زیر را به عنوان نمونه در نظر گرفت:

• پروژه های تحقیقاتی
• پروژه های ساختمانی
• پروژه های مهندسی مجدد
• پروژه های تدارکات
• پروژه های پیاده سازی فرایندهای کسب و کار
• پروژه های اجتماعی

یا:

• محصول محور
• ابزار محور
• سیستم محور
• استراتژی محور
• مدیریت پروژه جامع